Allar fréttir

Stærsta hafvísindaráðstefna heims, Ocean Sciences Meeting, átti sér stað í Glasgow, Skotlandi, nú í febrúar. Meðlimir Rastar sjávarrannsóknaseturs sóttu ráðstefnuna ásamt fjölda samstarfsaðila. Þar komu saman yfir 6000 vísindamenn, rannsakendur og aðrir haftengdir aðilar frá öllum heimshornum. Markmið ráðstefnunnar var að efla tengsl og samstarf og miðla nýjustu hafvísindum til þess fjölbreytta samfélags sem koma að málefnum hafsins.

Röst sjávarrannsóknasetur tók þátt í málþingi um aðlögun að loftslagsbreytingum þar sem ný aðlögunaráætlun stjórnvalda var kynnt. Fjallað var um áhrif loftslagsbreytinga á Íslandi og lögð áhersla á að ákvarðanir byggist á traustum gögnum. Samhljómur var um þörf fyrir aukna vöktun á  náttúru, hafrannsóknir og mikilvægi vísindalegrar þekkingar til að efla viðnámsþrótt Íslands.

Rannsókn á flæði sjávar í Hvalfirði, framkvæmd í október af Röst og samstarfsaðilum, tókst afar vel. Hún gæti aukið þekkingu á ferlum sem hafa áhrif á lífríki hafs á Íslandi. Sérhannað blöndunartæki Rastar, nýtt hafrannsóknafar og vísindafólk stóðust vel þá prófraun að stunda slíkar rannsóknir á þessum árstíma en þar nýttist íslensk reynsla og þekking í verkfræði og hafrannsóknum vel ásamt reynslu vísindafólks úr heimskautarannsóknum. Unnið er úr niðurstöðum en öll gögn verða opin og aðgengileg.

Röst kynnti starfsemi sína og búnað á Hringborði Norðurslóða, ráðstefnu um málefni heimskautasvæðisins, og þakkar frábærar viðtökur. Starfsfólk Rastar átti fjölmörg góð samtöl um framtíð hafrannsókna á Íslandi, m.a. um notkun sjálfstýrðra mælitækja og aukna kortlagningu hafsvæða og lífríkis. Á ráðstefnunni kom saman fjölbreyttur hópur sérfræðinga og leiðtoga til þess að ræða m.a. þróun svæðisins og mikilvægi alþjóðlegs rannsóknasamstarfs, nýsköpunar og aukinnar þekkingar á umhverfisþáttum.

Á timabilinu 6. -19. október stefnir Röst að því að framkvæma vísindarannsókn í Hvalfirði með því markmiði að skilja flæði og hreyfingar sjávar í firðinum og fá betri mynd af hafstraumum við Ísland en áður. Mælingin felur í sér að litlu magni af vistfræðilega skaðlausu litarefni verður dreift á litlu svæði, ef veðurskilyrði leyfa. Við framkvæmd rannsóknarinnar verður notað ómannað hafrannsóknafar af fullkomnustu gerð sem var sérstaklega útbúið fyrir Röst í samstarfi við kanadískt tæknifyrirtæki.

Röst sjávarrannsóknasetur tók fyrr í haust á móti ómönnuðu hafrannsóknafari sem er það fyrsta sinnar tegundar á Íslandi. Tækið ber nafnið Súla og er af tegundinni DataXplorer og er að fullu rafknúið. Röst mun nota farið í fyrsta sinn við vísindarannsókn í Hvalfirði næstu tvær vikurnar en farið verður einnig til sýnis á The Arctic Circle Assembly þann 17.-18. október næstkomandi í Hörpu.

Grunnrannsóknir Rastar sjávarrannsóknaseturs og Hafrannsóknastofnunar í Hvalfirði hafa nú sýnt með fjarstýrðum neðansjávardrónum að útbreiðsla kóralþörunga (Lithothamnium sp.) er meiri en áður var talið. Kóralþörungar mynda mikilvæg búsvæði fyrir ungviði þorskfiska og annað lífríki og hafa því mikið verndargildi. Nauðsynlegt er að vernda svæðin gegn ágangi, raski og mengun. Sérstaklega þarf að gæta að áhrifum súrnunar sjávar sem hamlar kalkbindingu og vexti þörunganna.

Á ráðstefnu Sameinuðu Þjóðanna um málefni hafsins samþykktu fleiri en 170 ríkisstjórnir sérstaka aðgerðaáætlun til að draga úr skaðlegum áhrifum loftslagsbreytinga. Sérstök áhersla var lögð á vísindalega nálgun í þessum efnum og aðgerðir sem ráðist væru í byggist á bestu tiltæku vísindum og þekkingu.

Ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna (UN Ocean Conference 2025), sem haldin var í Nice í Frakklandi dagana 9.-13. júní, lauk með sterkri samstöðu leiðtoga heims: vísindi eru undirstaða árangursríkra aðgerða í hafmálum. Á ráðstefnunni staðfestu þjóðhöfðingjar og ríkisstjórnir á ný skuldbindingu sína við sjálfbærnimarkmið 14 („Líf í hafi“) og undirstrikuðu brýna nauðsyn þess að vernda lífsnauðsynleg vistkerfi hafsins.